۴۷۷ - زمان حدودی مطالعه : ۶ دقیقه
عملکرد تایرها در طول زمان چه تغییری می‌کند؟ تفاوت اصلی بین تایر نو و کارکرده چیست؟ برای دریافت پاسخ، با ما همراه باشید.
تفاوت عملکرد لاستیک جدید و کارکرده چگونه است؟
تایرها یکی از مهم ترین بخش های خودرو هستند که عملکرد آن ها، تاثیر مستقیم بر رانندگی دارد. امروز انواع تایرها با کاربری مختلف و قیمت های متنوع در بازار وجود دارد تا خریدار در انتخاب لاستیک مناسب، با گزینه های زیادی روبرو شود. عملکرد تایرهای در طول زمان و صاف شدن رویه ی آن، در شرایط مختلف می تواند خوب یا بد تعریف شود. در این مقاله قصد داریم به این دو سوال پاسخ دهیم: عملکرد تایرها در طول زمان چه تغییری می کند؟ تفاوت اصلی بین تایر نو و کارکرده چیست؟
رانندگان باتجربه حتماً متوجه این نکته شده اند که پس از استفاده از تایرها، چسبندگی و عملکرد آن ها در جاده ها و آسفالت خشک بهتر می شود. این مورد را می توان به خصوص در کاهش مسافت ترمز و چسبندگی بیشتر تایرها در هنگام پیچیدن تهاجمی از نزدیک لمس کرد. اما با بالا رفتن عمر تایر و چسبندگی بیشتر روی آسفالت خشک، در مقابل عملکرد لاستیک در مسیرهای بارانی و خیس کاهش پیدا می کند. دلیل اصلی این مورد، صاف شدن رویه و آج لاستیک است؛ با صاف شدن بیشتر تایر، در جاده های خیس مسافت ترمزگیری بیشتر و قابلیت مانور دادن به طرز قابل توجهی کمتر می شود. اما دلیل تغییر عملکرد تایر در گذر زمان و در مسیرهای مختلف خشک و بارانی چیست؟
برای درک چسبندگی تایر و سطح، باید سه جز ء اصلی دخیل در چسبندگی آن را شناسایی کرد:
کامپاند
طرح رویه یا آج
ساختار اصلی
ساختار اصلی تایر، شکل کلی لاستیک و نحوه ی تعامل آن با برجستگی های سطح زمین را مشخص می کند. کامپاند نقش مهم تری دارد؛ درحقیقت هر چه تماس کامپاند و سطح زمین بهتر باشد، چسبندگی بهتر و در ادامه کنترل بهتر خودرو حاصل خواهد شد.
کامپاند در طول زمان و کارکرد تایر تغییری نمی کند و بنابراین هم در شرایط بارانی و هم خشک، می تواند عملکرد مناسبی داشته باشد. بخش آخر، رویه یا آج تایر بوده که مسئولیت اصلی آن، کنار زدن آب روی سطح و ایجاد چسبندگی بیشتر با جاده در شرایط بارانی و نامساعد است. باتوجه به عملکرد این سه بخش، با ازبین رفتن آج ها و صاف شدن رویه ی تایر، عملکرد آن در سطح خیس کاهش پیدا می کند؛ اما با صاف شدن رویه، سطح تماس تایر و جاده و انعطاف پذیری بیشتر می شود که بنابراین در مسیرهای خشک، چسبندگی بیشتری هم شاهد هستیم. اگر طرفدار مسابقات اتومبیل رانی باشید، احتمالاً به تایرهای این نوع خودروها دقت کرده اید. رویه ی تایرهای مسابقه ای اسلیک (Slick) کاملاً صاف و بدون آج است تا حداکثر تماس ممکن با سطح آسفالت و البته چسبندگی ایجاد شود. برعکس در شارایط بارانی، تایرهای آج دار با طرح مشابه خودروهای جاده ای استاندارد در خودروهای مسابقه ای کار گذاشته می شود.
بر اساس گفته های مهندسان شرکت مشهور تایرسازی میشلن، احتمال تصادف در شرایطی که جاده خیس بوده، در مقایسه با شرایط خشک، چهار برابر بیشتر است. این مورد باتوجه به اینکه چسبندگی تایرها و دید راننده در شرایط بارانی کاهش پیدا می کند، کاملاً قابل درک است. بنابراین در طراحی تایر، باید توجه ویژه ای به شرایط بارانی و عملکرد لاستیک در ایجاد چسبندگی بیشتر کرد. بدون شک تایر جدید و نو باید در شرایط بارانی عملکرد خوبی داشته باشد، اما همچنین باید این نکته را هم در نظر داشت که هر تایر باید تا کارکرد توصیه شده و پایان عمر، در تمام شرایط عملکرد مطلوب خود را حفظ کند. چه عمر تایر توسط تولیدکننده ۵۰ هزار یا ۱۰۰ هزار کیلوکتر توصیه شده باشد، تا آخرین کیلومتر باید چسبندگی در شرایط بارانی حفظ شود. تولیدکنندگان تایر برای اطمینان از عملکرد مطلوب محصول خود تا آخرین کیلومترهای کارکرد، از طراحی های منحصربه فرد در آج ها استفاده می کنند. به عنوان مثال فرورفتگی آج با طرح قاعده ی بزرگ، نقش مهمی در حفظ چسبندگی تایر با گذشت زمان در شرایط بارانی دارد. معمولاً در بخش جانبی شیارهای برجسته برای افزایش عملکرد در جاده های خیس و کنار زدن آب طراحی می شود که با گذشت زمان، این بخش صاف شده و ازبین می رود. اضافه کردن طرح های زیگزاگ رویه، بخش مهم دیگر برای چنگ زدن تایر به آب و تماس مستقیم با سطح زمین است؛ درواقع این طرح های زیگزاگی مانند برف پاک ها عمل می کنند.
آج های زیگزاگی در برخی تایرها به صورت عمقی کار نمی شوند که همین مورد باگذشت زمان ، باعث کاهش قابل توجه چسبندگی تایر در جاده های خیس می شود. زمانی که افراد خودروی صفر کیلومتر یا دست دوم خریداری می کنند، تایرها نقش مهمی در حس فرمان پذیری و چسبندگی جاده دارند. این نوع تایرها با آج های زیگزاگی سطحی، بیشتر برای این موارد تولید و با قیمت کمتر عرضه می شوند که باگذشت زمان عملکرد خود را از دست می دهند. تایرهای باکیفیت تر و گران تر، از آج های زیگزاگی سه بعدی برای افزایش مقاومت رویه می کنند. اگر آج های نازک تر عمقی هم به مجموعه طرح های رویه اضافه شود، سفتی افزایش پیدا می کند. اما تایرهای با آج نازک تر عمقی قیمت بسیار بالاتری از نمونه های دیگر دارند؛ برای مثال تفاوت قیمت تایر با آج ۰.۲ و ۰.۱ میلی متر، به دلیل استفاده از ابزارهای دقیق تر و گران قیمت تر، کاملاً قابل توجه است.
با اینکه تایرهای ارزان قیمت با آج سطحی تر و پهن تر زودتر عملکرد خود را در جاده های خیس از دست می دهند، اما حداقل کامپاند تغییری نمی کند؛ بنابراین در خرید تایر باید به کیفیت کامپاند آن توجه ویژه ای شود. میشلن در تایرهای خود از ترکیب سیلیسیم دی اکسید یا سیلیس (سیلیکا) باکیفیت، برای ایجاد بهترین چسبندگی در شرایط بارانی استفاده می کند. با اینکه سیلیس در کنار زدن آب روی سطح و تماس مستقیم تایر و جاده مثبت عمل می کند، اما این ماده باید در شکل خالص و باکیفیت استفاده شود. علاوه بر این برای ترکیب سیلیس در تایر، باید فرآیند دقیق و حساسی را دنبال کرد؛ تمام این موارد باعث افزایش قیمت یک تایر در برابر نمونه های دیگر می شوند.
باید توجه کرد تاثیر یک ست تایر باکیفیت در ترمزگیری، فرمان پذیری و جلوگیری از تصادفات غیرقابل انکار است. درواقع با نصب سیستم ترمز افترمارکت گران قیمت، اگر تایرها مناسب نباشند، هیچ تغییری در رانندگی حس نخواهد شد. باید توجه داشت که تایرهای با آج صاف هم پس از کارکرد بیش از حد، کارایی خود را به طور کامل از دست می دهند. انتخاب تایر مناسب برای شرایط مختلف، کار آسانی نیست و باید عملکرد انواع گوناگون تایر در جاده های خشک و بارانی تجربه شود؛ بنابراین توصیه می شود با توجه به خودرو و جاده های محل تردد از تجربه ی دیگران برای انتخاب بهترین تایر، استفاده کنید.

ارسال نظر